Wij hebben gedurfd, 20 ‘verlichte’ zelfportretten

20 verlichte zelfportretten, een kunstwerk bij de verbouwing van het Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg Brussel, deelwerking Zuid

Bij het CGG Brussel, deelwerking Zuid in Vorst worden grote verbouwingswerken ondernomen en bij deze ingreep is er ook plaats voor een geïntegreerd kunstwerk. Het CGG ging hiervoor in zee met het artistieke atelier van Den Teirling.

Den Teirling koos ervoor om een participatief project te starten waarbij zoveel mogelijk leden konden betrokken worden zonder daarbij het artistiek aspect te verwaarlozen. Het resultaat wordt een geïntegreerd ‘kunstwerk’ en dus is het belangrijk om een artistiek goed resultaat te bekomen.

Na heel wat overleg en brainstorming werd er gekozen voor een lichtinstallatie en dit in de vorm van een 20-tal muurlampen die op regelmatige afstand van elkaar aan de muren in de hal en de traphal zullen bevestigd worden.
Deze muurlampen zijn +- 30cm x 40cm groot en bestaan uit een ijzeren gelaste kader waarin een zelfportret komt. De zelfportretten worden geschilderd met acrylverf op een plexiplaat.

Er werden 2 ateliers opgezet, een schildersatelier met Lucia en een lasatelier met Koen, waarbij voornamelijk bezoekers van Kyvos betrokken waren.

Het schildersatelier
Het thema voor de schilderijtjes op plexi is ‘het zelfportret’. De keuze voor dit thema is niet evident, de reacties waren toch wat gemengd. Het is geen gemakkelijk onderwerp:

Oei ik kan dat niet, dat is te moeilijk…
Ik ben niet schoon genoeg voor een portret…

Een beetje geschiedenis
Het zelfportret als thema in de beeldende kunsten werd eigenlijk pas populair vanaf de renaissance toen de beeldende “kunstenaar” erkend werd als kunstenaar en niet meer als ambachtsman. In die periode portretteert de schilder zichzelf voor het eigen plezier of als studie  en soms verwerkt in een kunstwerk, bedoeld als grap voor ingewijden.
Later gaan schilders ook zelfportretten maken als psychologische studies van zichzelf. Ze bestuderen hun karaktertrekken en projecteren hun zelfbeeld op de figuur. Het zelfportret krijgt een expressieve lading mee en is vaak een uiting van een gemoedstoestand van de schilder. Er zijn tal van voorbeelden van kunstenaars die vaak gebruik maakten van het zelfportret als thema voor hun werken. (Rembrandt, Vincent Van Gogh, Paul Gauguin, Egon Schiele, Frida Kahlo, …)

Aan de slag
Er werd gekozen om niet naar een foto te werken. In de plaats daarvan kreeg elke deelnemer een spiegel om zichzelf te kunnen schilderen naar zijn eigen spiegelbeeld. Begeleiding is nodig vooral voor diegenen die nauwelijks getekend of geschilderd hebben.
De zelfportretten worden geschilderd met acrylverf op een plexiplaatje.
De keuze van het zelfportret als thema was niet evident voor de meeste deelnemers – het turen naar zichzelf in een spiegel en wat er gebeurt met het zelfbeeld (dun, oud, jong, getekend, zelfbewust, emoties, …) – maar ook de materiaalkeuze maakte het moeilijk. 

Een zelfportret brengt u tot u zelf…
Het is een confrontatie en tegelijkertijd voelt het goed aan om er mee bezig te zijn. 

Schilderen met acrylverf op een plexiplaatje  vraagt toch enige bedrevenheid. De meesten schuurden hun plaatje eerst even op zodat de verf beter zou hechten. De keuze van de verf was ook niet vrij. Door te kiezen voor hetzelfde materiaal en hetzelfde formaat kregen we toch een uniforme vormgeving zonder de eigenheid van elk portret te verliezen. Omdat sommigen het moeilijk vonden om al dadelijk op de plexiplaat te schilderen werden er voorstudies gemaakt op papier.
Er werd ook stil gestaan bij de keuze van de kleuren, de compositie en hoe de verf best wordt aangebracht. Het resultaat zonder en met verlichting is zeer verschillend en voor sommigen wat teleurstellend. Het was dan ook soms een reden om het plaatje terug af te schuren en opnieuw te beginnen of te verbeteren.
Maar voor heel wat deelnemers was er niet veel uitleg nodig, ze gingen dadelijk aan de slag, tuurden naar zichzelf in de spiegel en trokken met onverstoorbare hand de contouren van hun gelaat. De resultaten zijn verrassend.

de chaos rond mijn hoofd… Els
de zwerver van mijn leven… Koen

Het lasatelier
Voor dit project hadden we stevige kaders nodig waarin binnenin ook nog plaats was om verlichting aan te brengen. Onze keuze viel op stalen gelaste kaders. Lassen is een specifieke techniek waarvoor enige opleiding vereist is. Gedurende enkele weken werd er daarom wekelijks een lasatelier georganiseerd waar we leerden zagen, lassen, slijpen, boren en vijlen. Elke deelnemer had zo zijn specialiteit en het vervaardigen van de 20 kaders leek soms wel op bandwerk. Na overleg met de deelnemers kozen we ervoor om de kaders niet te schilderen zodat de lasnaden zichtbaar blijven. Op die manier krijgt ook hun bijdrage aan het project iets artistieks.

Met veel plezier en vooral trots stellen we de lampen tentoon in de Den Teirling alvorens ze hun definitieve plaats krijgen in het Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg Brussel, deelwerking Zuid in Vorst. Te bezichtigen vanaf 9 oktober tot 31 december 2013 op afspraak 02/5143301

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>